Hành vi sử dụng trái phép chất ma túy được hiểu theo nghĩa thông thường như thế nào?
Sử dụng trái phép chất ma túy là hành vi một người đưa chất ma túy vào cơ thể mình bằng bất kỳ hình thức nào như tiêm, hít, hút, uống… mà không thuộc trường hợp được pháp luật cho phép. Trước đây, hành vi này thường chỉ bị xử phạt vi phạm hành chính. Tuy nhiên, theo quy định mới nhất tại Luật sửa đổi Bộ luật Hình sự 2025, Nhà nước đã hình sự hóa hành vi sử dụng ma túy đối với một số nhóm đối tượng cụ thể nhằm tăng cường tính răn đe. Điều này có nghĩa là nếu thuộc diện đang bị quản lý hoặc cai nghiện mà vẫn tiếp tục sử dụng ma túy, người vi phạm sẽ phải đối mặt với án tù thay vì chỉ bị nộp phạt hành chính như trước đây.
Những đối tượng nào bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo Bộ luật hình sự hiện hành?
Điều 256a được bổ sung bởi Khoản 20 Điều 1 Luật sửa đổi Bộ luật Hình sự 2025 quy định như sau:
“Điều 256a. Tội sử dụng trái phép chất ma túy
Người nào sử dụng trái phép chất ma túy thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 02 năm đến 03 năm:
a) Đang trong thời hạn cai nghiện ma túy hoặc điều trị nghiện các chất ma túy bằng thuốc thay thế theo quy định của Luật Phòng, chống ma túy;
b) Đang trong thời hạn quản lý sau cai nghiện ma túy theo quy định của Luật Phòng, chống ma túy;
c) Đang trong thời hạn 02 năm kể từ ngày hết thời hạn quản lý sau cai nghiện ma túy và trong thời hạn quản lý người sử dụng trái phép chất ma túy theo quy định của Luật Phòng, chống ma túy;
d) Đang trong thời hạn 02 năm kể từ khi tự ý chấm dứt cai nghiện ma túy tự nguyện hoặc điều trị nghiện các chất ma túy bằng thuốc thay thế theo quy định của Luật Phòng, chống ma túy.
Tái phạm về tội này thì bị phạt tù từ 03 năm đến 05 năm.”
Dựa trên quy định này, không phải mọi trường hợp sử dụng ma túy đều bị xử lý hình sự, mà chỉ áp dụng với các nhóm đối tượng sau:
Người đang trong thời hạn cai nghiện ma túy hoặc đang điều trị nghiện bằng thuốc thay thế theo Luật Phòng, chống ma túy.
Người đang trong thời hạn quản lý sau khi đã hoàn thành cai nghiện ma túy.
Người đang trong thời hạn 02 năm kể từ ngày hết thời hạn quản lý sau cai nghiện hoặc đang trong thời hạn quản lý người sử dụng trái phép chất ma túy.
Người tự ý chấm dứt cai nghiện tự nguyện hoặc chấm dứt điều trị bằng thuốc thay thế chưa quá 02 năm.
Việc xác định đúng đối tượng là căn cứ quan trọng để cơ quan chức năng tiến hành khởi tố vụ án theo quy định mới.
Các khung hình phạt đối với tội sử dụng trái phép chất ma túy được quy định ra sao?
Cũng theo quy định tại Điều 256a được bổ sung bởi Khoản 20 Điều 1 Luật sửa đổi Bộ luật Hình sự 2025, tội sử dụng trái phép chất ma túy hiện được chia thành các mức độ xử lý dựa trên tính chất vi phạm:
Hình phạt cơ bản: Đối với các trường hợp vi phạm lần đầu khi đang trong các diện quản lý, cai nghiện nêu trên, mức hình phạt là phạt tù từ 02 năm đến 03 năm.
Trường hợp tái phạm: Nếu người đã từng bị kết án về tội này mà còn tiếp tục thực hiện hành vi sử dụng trái phép chất ma túy, mức hình phạt sẽ tăng nặng hơn, từ 03 năm đến 05 năm tù.
Bên cạnh đó, tùy theo tính chất vụ việc, người phạm tội còn có thể phải chịu các hình phạt bổ sung hoặc biện pháp tư pháp khác được quy định trong phần chung của Bộ luật Hình sự.
Trên đây là một số thông tin về vấn đề pháp lý liên quan, Quý khách vui lòng liên hệ với Công ty Luật TNHH Hãng Luật Giải Phóng qua Hotline 1900 6665 để được Luật sư tư vấn và hỗ trợ.
Quý khách cũng có thể liên hệ trực tiếp tại địa chỉ: 100 Đào Duy Anh, phường Đức Nhuận (Phú Nhuận), TP.HCM hoặc qua email: lgp@lgp.vn.
(Nội dung được cung cấp nhằm chia sẻ thông tin và góc nhìn pháp lý mang tính khái quát, hỗ trợ người đọc tiếp cận các quy định hiện hành. Bài viết không được xem là ý kiến tư vấn pháp lý chính thức cho bất kỳ trường hợp cụ thể nào. Do hệ thống pháp luật có thể thay đổi theo từng thời điểm và việc áp dụng phụ thuộc vào từng tình huống thực tế, Quý khách nên trao đổi trực tiếp với luật sư hoặc chuyên gia có chuyên môn để được hướng dẫn phù hợp).